Anke Verbeek

Doe-het-zelf vrijheid


 
Virtual reality


“Gelieve geen handen meer te schudden”. Daar begon het mee. Daarop volgend een bezoekverbod aan oma, en ten slotte het verzoek om helemaal niet meer de deur
 uit te gaan. Dat het zo snel zou gaan had niemand voorzien. De adviezen werden maatregelen en maatregelen werden wetten. In deze tijd van Coronacrisis beseffen we hoe verwend en vrij we waren. Ineens dringt de on-vrijheid zich aan ons op.


Video-opname van de virtual reality

Detail uit virtual reality


Detail uit virtual reality
Ter bestrijding van het virus werkt iedereen zoveel mogelijk thuis, in ons eigen huis, appartement of onze kamer. Naast deze fysieke opsluiting zitten we meer dan ooit gevangen in het digitale stramien: allemaal in ons eigen virtuele hokje. We voelen een beperking in alles wat we doen, we kunnen niet meer gaan en staan waar we willen. We staan min of meer stil in een soort tussenruimte omdat we niet onderweg kunnen zijn naar iets nieuws. Zelf ervaar ik vrijheid wanneer ik naar buiten kan wanneer ik kan gaan en staan waar en wanneer ik wil. Wat is de betekenis van vrijheid in tijden van deze onvrijheid?

Dit paradoxale vraagstuk – vrijheid binnen de onvrijheid – heb ik onderzocht. Ik vond mijn inspiratie bij filosofen als Jean-Paul Sartre, Simone de Beauvoir en Frantz Fanon. Zo kwam ik uit bij een existentialistisch idee: we zijn radicaal vrij wanneer we daar zelf de verantwoordelijkheid voor nemen. Binnen een situatie die beperkingen kent, kunnen we ons vrij opstellen. Een voorbeeld hiervan is de bekende kunstenares Frida Kahlo. Zij leerde zichzelf schilderen in het ziekenhuisbed na een ernstig ongeluk. Uit die zeer beperkende situatie wist zij haar gehele carrière te halen.
Als we dit gedachtegoed volgen zouden we ons nog steeds, of misschien zelfs juist vrij kunnen voelen binnen de isolatie waarin wij nu leven. 

Ik werd nieuwsgierig naar hoe anderen hun vrijheid zouden afdwingen in deze huidige tijd, en sprak mijn vriendinnen Jade, Sharlee en Mara hierover.
    Jade vertelde me dat ze haar vrijheid vindt in spiritualiteit en rituelen. Met die rituelen hervindt ze haar focus en controle. Op deze manier kan zij geestelijk vrij zijn.
    Sharlee kan haar vrijheid ieder moment oproepen door in haar bh haar kamer rond te dansen. Op dat moment bestaat voor haar alleen het moment van dansen.
    Mara viert haar Unbirthday: ze doet alsof ze jarig is zodat ze de kinderlijke vrijheid van een verjaardagsfeestje kan herbeleven – een vrolijke dag waarop niks hoeft en alles mag. Ze is vrij om te kiezen welke dag haar verjaardag is en wat ze dan gaat doen.

De verhalen van Jade, Sharlee en Mara heb ik gereproduceerd middels een virtuele ervaring. Met dit werk wil ik de kijker onderdompelen in de vrijheid van een ander – een nieuwe ervaring die is ontstaan binnen, en soms ook dankzij, de beperking van thuisisolatie.


Utrecht, mei 2020

Meer werk: